تحلیل شبکه‌های سازمانی چیست؟

هدف از این مطلب ارائه محتوایی مقدماتی در معرفی تحلیل شبکه‌های سازمانی و مزایای آن است.

.

در یکی از مطالب گذشته (در اینجا) در خصوص تحلیل شبکه‌های سازمانی و نتیجه مطالعه‌ای که بر روی روابط درون سازمانی شرکت انتشارات سوره مهر انجام شده بود سخن به میان آوردیم، در این مطلب ترجمه شده تلاش گردیده به طور مقدماتی تحلیل شبکه سازمانی و اطلاعات مفیدی که در اختیار سازمان و مدیران و نیز محققان و دانشمندان برای مطالعه سازمان قرار می‌دهد معرفی گردد.

.

در طول دهه‌ی گذشته تلاش‌های عدیده‌ای در جهت اصلاح ساختارهای سازمانی و کوتاه‌تر کردن سلسله‌مراتب سازمان‌ها انجام پذیرفته است که نتیجه آن ظهور سازمان‌هایی با ساختار مختصر و دارای سطوح کمتر و نیز جایگاه‌ها و مرز‌های سازمانی کاربردی‌تر بوده است. یکی از اهداف این تلاش‌ها ارتقاء کارآیی و انعطاف سازمان‌ها بوده است و یکی از محصولات و نتایج جنبی آن توجه به این امر است که اغلب هماهنگی‌ها و فعالیت‌های سازمانی در قالب «شبکه‌های غیررسمی (informal networks)» شکل می‌گیرند و نه شبکه‌های گزارش و دستور رسمی تعریف شده در سلسله‌مراتب سازمان. این شبکه‌های غیرآشکار و پنهان گهگاه برای اجرا و پیاده‌سازی استراتژی‌های سازمانی نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. نتایج تحقیقات نشان داده است که ارتباطات مناسب در شبکه‌های درون سازمانی می‌تواند تاثیری بالقوه بر بهره‌وری، آموزش و نوآوری سازمانی داشته باشد و همچنین منافع بسیاری از ارتباطات مناسب بین سازمان‌ها نشئت می‌گیرد.

.

تحلیل شبکه‌های سازمانی (ONA=Organizational Network Analysis) یک نوع تاباندن اشعه ایکس (x-ray) به یک سازمان در حال فعالیت است، ابزاری قوی برای آشکار سازی رویه‌ها و الگوهای انتقال و جریان دانش و همکاری در میان گروه‌های استراتژیک سازمان که شاید به طور طبیعی مشخص و آشکار نباشند. به عنوان مثال در یک مطالعه‌ی تحلیل شبکه سازمانی بر روی مدیران و عوامل اجرایی در بخش‌های استخراج و تولید یک سازمان نفتی بزرگ نتایجی جالب توجه حاصل شد. این گروه که در میانه‌ی به کارگیری یک تکنولوژی جدید برای افزایش سرعت انتقال دانش در میان اعضای شرکت‌های تولید سخت‌افزارهای استخراج نفت بود، و همچنین علاقه‌ی زیادی به ارتقاء توانایی خود به عنوان یک گروه در جهت ایجاد و به اشتراک‌گذاری دانش داشت در انجام این تحقیق همکاری مناسبی به عمل آورد. همانطور که از دو گراف ترسیم‌شده‌ی زیر مشخص است، تحلیل شبکه سازمانی تفاوتی عمیق میان ساختار رسمی و تعریف شده‌ی گروه و ساختار روابط غیررسمی را آشکار کرد.

تحلیل شبکه سازمانی چیست
تحلیل شبکه سازمانی چیست

بعد از انجام تحلیل شبکه سازمانی، سه نتیجه مهم به دست آمد:

.

اول، تحلیل شبکه سازمانی مشخص کرد که مدیران رده‌ی میانی در فرآیند و جریان انتقال دانش و اطلاعات نقشی کلیدی داشتند. یکی از تعجب‌برانگیزترین نتایج از نقشی که «کول (Cole)» در این جریان انتقال دانش میان گروه بر عهده دارد ناشی شد، او تنها ارتباط موجود بین بخش‌های تولید و دیگر بخش‌های شبکه روابط سازمانی است. در صورتی که او از گروه جدا شود، بهره‌وری گروه به طور کلی تاثیر معناداری خواهد پذیرفت زیرا افراد از طریق شبکه‌ی روابط غیررسمی، ارتباطاتِ اطلاعاتی مهمی برقرار کرده‌اند. به عنوان مثال درخواست‌های مختلفی که برای دریافت اطلاعات به «کول» می‌رسد و او با توجه به تجارب و حوزه تصمیم‌گیری هر کدام از مدیران این درخواست‌ها را هدایت می‌کند و به این طریق کمک می‌کند که کل گروه و شبکه روابط رسمی و غیررسمی کارآیی و پاسخگویی بیشتری داشته باشند.

.

دوم، تحلیل شبکه سازمانی کمک کرد که افرادی که کاملا منزوی و کنارگذاشته‌شده بودند شناسایی شوند، این‌ها کسانی که بودند که به میزان کمی از تخصص و اطلاعات آنها استفاده شده بود و منابع ارزشمندی برای کل گروه هستند. و همچنین مشخص کرد که اغلب مدیران سطوح بالا از ارتباطات روزمره کاری حذف شده و یا از فعالیت‌های گروه کنار گذاشته شده‌اند؛ به عنوان مثال «جونز (Jones)» که بالاترین جایگاه را در میان مدیران و کارکنان مطالعه شده دارد، یکی از منزوی‌ترین و پیرامونی‌ترین افراد در این شبکه روابط غیررسمی بود. البته این یک نتیجه نسبتا بدیهی است زیرا هر چقدر که جایگاه افراد در سازمان بالاتر می‌رود، کارها و وظایف آنها مدیریتی‌تر می‌شود که باعث می‌شود کمتر در دسترس باشند و همچنین اطلاعات کمتری در مورد امور روزانه و در حال رخداد در سطوح پایین‌تر در سازمان داشته باشند. با این حال، در این مورد خاص در جلسات مباحثه و مصاحبه بعدی ما مشخص شد که «جونز» به مرور از شبکه روابط سازمانی بیش از حد حذف شده است و این امر در مواقعی که نیاز به تصمیم‌گیری سریع وجود دارد، باعث می‌شود کل شبکه روابط دچار تعویق زمانی و تاخیر در عملکرد شود.

.

سوم، تحلیل شبکه سازمانی همچنین میزانِ جداییِ بخش تولید (زیرگروه بالایی گراف) از دیگر بخش‌های کل شبکه را به خوبی نشان داد. چند ماه قبل از این مطالعه، اعضای بخش تولید به طور فیزیکی از طبقه‌ی نزدیک به دیگر واحدها نقل مکان کرده و به طبقه‌ی دیگری از ساختمان منتقل شده بودند، بعد از مطالعه بیشتر گراف ارتباطات استخراج شده مدیران سازمان به این نتیجه رسیدند که این نقل مکان و جدایی فیزیکی بسیاری از ملاقات‌های ناخودآگاه (serendipitous meetings) و بدون برنامه‌ریزی در راهروهای سازمان را از بین برده است و بنابراین جلسات برنامه‌ریزی‌شده برای حل مشکلات عملیاتی به وجود آمده برای این گروه طراحی گردید که از مشکلاتی که در نتیجه کاهش نقل و انتقال اطلاعات میان بخش تولید و دیگر بخش‌های شبکه ایجاد شده بود جلوگیری گردد.

.

منبع

Advertisements

3 thoughts on “تحلیل شبکه‌های سازمانی چیست؟

  1. خیلی برای من که مدیریت و رفتار سازمانی را در کورسهای متعدد درسی در دوره لیسانس و ارشد خوانده ام جالب بود… تحلیل شبکه سازمانی به نظر می‌تواند راه حل بسیار خوبی برای حل بسیاری از مشکلات ساختاری سازمانهای ایرانی، سنتی یا مدرن، باشد چرا که همواره سازمانهای ایرانی تحت تاثیر ساختار سازمانی غیر رسمی بوده اند

  2. امیدوارم با شناخت هر چه بیشتر مدیران از کاربرد های این گونه تحلیل ها به زودی جای خود را در کنار تحلیل های مرسوم باز کند و تقاضای آن در میان مدیران ارشد سازمان ها به شدت افزایش پیدا کند

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s