طرح‌های تحقیقاتی: تحلیل شبکه روابط سازمانی در شرکت سوره‌مهر

این مطلب که در بخش طرح‌های تحقیقاتی منتشر گردیده، به اختصار نتیجه‌ی تحلیل شبکه روابط سازمانی شرکت انتشارات سوره مهر را مطرح کرده است.

.

در قالب این طرح که از دی ماه سال گذشته شروع گردید، شبکه روابط درون سازمانی بین کارکنان شرکت انتشارات سوره مهر به عنوان نمونه تحقیق مورد مطالعه قرار گرفت که نتایج بسیار کاربردی و جالبی به دست آمد که می‌تواند راهگشا و راهنمای خوبی جهت فعالیت‌های آتی این سازمان باشد.

.

مطالعه فرهنگ و ارتباطات سازمانی با رویکرد نظری شبکه اجتماعی؛

مطالعه موردی ارتباطات درون‌سازمانی شرکت انتشارات سوره‌مهر

.

چکیده

منابع انسانی یک سازمان از جمله سرمایه‌های اصلی آن است؛ دانش و تجارب هر کدام از این منابع انسانی و کارکنان سازمان، حاصل مدت‌ها فعالیت و کار در آن سازمان بوده است. عضویت کارکنان سازمان در گروه‌های غیررسمی که در میان خود تشکیل می‌دهند بر فرآیند انتقال تجارب و نیز رویه‌های کاری روزانه سازمان تاثیرات عمده‌ای دارد. در این تحقیق هدف کشف و شناسایی فرآیند و چگونگی انتقال تجارب و دانش سازمانی و نیز شناسایی شبکه روابط سازمانی رسمی و غیر رسمی کارکنان سازمان و بررسی چگونگی تاثیر عضویت در این گروه‌ها بر انتقال تجارب بوده است که این تجارب به عنوان سرمایه اجتماعی سازمان، رویه‌های کاری را در بر داشته، فعالیت آتی سازمان را تسهیل و ممکن می‌کند. با توجه به هدف و مسئله تحقیق از رویکرد نظری و روش تحلیل شبکه اجتماعی در جهت هدایت نوع نگاه به سازمان به عنوان یک پدیده اجتماعی و در نظر گرفتن آن به عنوان یک اجتماع کوچک در جهت بررسی فرهنگ و ویژگی‌های خاص این اجتماع و نیز جمع‌آوری داده‌های ناظر به روابط و شبکه‌ی اجتماعی رسمی و غیررسمی شکل گرفته در میان کارکنان بهره گرفته شده است. بدین منظور در این مطالعه با توجه به شناخت محقق به محیط سازمان، شرکت انتشارات سوره مهر به عنوان جامعه تحقیق انتخاب گردیده و تمامی 91 نفر کارکنان آن مورد سرشماری قرار گرفته است و از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته به عنوان ابزار جمع‌آوری اطلاعات مربوط به ویژگی‌های فردی کارکنان و ارتباطات سازمانی رسمی و غیررسمی میان آنها و ابزارهای ارتباطی استفاده شده جهت انتقال تجارب و دانش استفاده شده است؛ همچنین از مشاهدات محقق در یک سال و نیم فعالیت به عنوان مشاور شرکت، برای تفسیر دقیق‌تر و مطابق با واقعیت در حال رخداد، استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داده است که ساختاری از روابط غیررسمی که با چارچوب رسمی و سلسله‌مراتب سازمان نیز تطابق کامل ندارد در این سازمان شکل گرفته است که بر اشتراک و نقل و انتقال تجارب کاری تاثیر فراوان داشته و شامل ارتباطات صمیمانه و غیرسازمانی تا ارتباطات رسمی و کاری درون سازمان می‌گردد که در قسمت یافته‌ها، الگوها و نگاره‌های این ارتباطات ترسیم شده است. در این ساختار برخی از کارکنان جایگاه‌های کلیدی در زمینه اشتراک و حفظ دانش سازمانی به عهده دارند و در ادامه فعالیت سازمان باید برنامه‌ای خاص برای حفظ و ارتقاء چنین افرادی در نظر گرفته شود که از نفوذ آنها بر دیگر کارکنان برای نفع همگانی شرکت استفاده گردد؛ ضمنا زیرگروه‌هایی همبسته از افراد در این سازمان شکل گرفته است که با تقسیم‌بندی رسمی افراد در واحدهای سازمانی متفاوت بوده و رویه‌های کاری جاری سازمان را تا حد زیادی متاثر می‌سازد و برای برنامه‌ریزی استراتژیک و هدف‌گذاری فعالیت‌های آتی سازمان در نظر گرفتن این ساختار زیرین گروه‌ها امری ضروری می‌باشد که می‌تواند بر موفقیت یا عدم‌موفقیت برنامه‌ریزی‌ها تاثیر عمیق بگذارد.

.

واژگان کلیدی: فرهنگ سازمانی، ارتباطات درون‌سازمانی، نظریه شبکه اجتماعی، شرکت انتشارات سوره‌مهر، سازمان غیررسمی، ساختار رسمی سازمان.

.

به عنوان نمونه ای از نتایج حاصل از این طرح تحقیقاتی، گراف حاصل از مرکزیت بینابینی کارکنان در شبکه نقل و انتقال تجارب کاری در زیر ترسیم شده است.

تحلیل شبکه سازمانی سوره مهر

.

برخی از افراد در انتقال تجارب کاری در سازمان نقش واسطه میان گروه‌هایی از هم گسیخته را ایفا می‌کنند که در صورت حذف هر کدام از آنها، به نوعی انتقال تجارب کاری و دانش سازمانی دچار اختلال می‌گردد. در نگاره‌ی بالا که مبتنی بر مرکزیت بینابینی ترسیم شده است نقش افراد واسطه که ضریب واسطه‌گری بالاتری دارند نمایان‌تر است که با دایره‌های بزرگ‌تر در نگاره مشخص شده‌اند و نسبت اندازه دایره‌ها نشانگر میزان ضریب واسطه‌گری افراد است. منطق محاسبه ضریب مرکزیت بیابینی به این صورت است که تمامی ارتباطات شکل گرفته در میان کنشگران شبکه روابط را بررسی می‌کند و نسبت تعداد ارتباطاتی که یک فرد واسط میان آنها می‌باشد را نشان می‌دهد، بر اساس این ضریب می‌توان مشخص کرد که اگر قرار باشد اطلاعات و یا تجارب خاصی در سازمان به سرعت نشر یابد، کدام افراد می‌توانند توزیع‌کننده‌های خوبی برای این اطلاعات و یا منابع سازمانی باشند که در کمترین زمان آن منبع را به دست تمامی کنشگران شبکه روابط برسانند.

.

مشخص است که کارکنان دارای شماره‌های 27، 47، 45، 52، 5، 71، 49، 75، 44، 21، 25، 29 و 2 به ترتیب دارای بیشترین میزان مرکزیت بینابینی هستند و می‌توانند انتقال‌دهنده‌های خوبی برای تجارب و دانش سازمانی باشند، البته به اهمیت برخی از این کنشگران در برقراری ارتباط میان واحدهای کاری کاملا مجزا و انتقال تجارب سازمانی میان این واحدها نیز باید اشاره داشت که به عنوان مثال اگر فرد 27 از این نگاره حذف گردد، ارتباط میان واحدهای زرد رنگ و واحد قرمز رنگ به کلی قطع خواهد شد. و یا اگر فرد 41 از این نگاره حذف گردد ارتباط میان دو بخش مجزای واحد قرمز رنگ به کلی قطع خواهد شد؛ زیرا بر اساس نگاره ترسیم شده از وضع فعلی ارتباطات در این واحدها، ارتباطات جایگزینی برای موارد ذکر شده موجود نیست که در صورت حذف این کنشگران، آن ارتباط جایگزین، محمل نقل و انتقال دانش سازمانی گردد.

Advertisements

3 thoughts on “طرح‌های تحقیقاتی: تحلیل شبکه روابط سازمانی در شرکت سوره‌مهر

  1. عالی بود ..در واقع همون چیزی بود که من به دنبالش میگشتم… شناخت و کشف ارتباطات غیر رسمی در سازمان به عنوان یکی از دغدغه های اصلی مدیران علی الخصوص مدیران منابع انسانی است. از این رو اگر مدیران سازمانها بتوانند با چنین تحقیقاتی کارکنان کلیدی و با نفوذ خودشون رو شناسایی کنند، گام بسیار مهمی می توانند در جهت بهبود فرایندهای اشتراک گذاری دانش، حل تعارضات سازمانی، مدیریت استعدادهها، تغییر فرهنگ سازمانی و… بردارند.

  2. نکته کلیدی در این میان وجود و جاری بودن این روابط در سازمان و گروه های کاری است که خواه ناخواه کارکرد خود را دارند و شناخت آنها به تصمیم گیران کمک می کند تا به دید سه بعدی از سازمان متبوع خود نزدیک شوند و از آنجا که اطلاعات اساس تصمیم گیری است، تصمیم های عمیق تر و بهتری اتخاذ کنند.
    در نهایت ذکر این نکته خالی از لطف نیست که در نمونه های سازمانی انجام گرفته، علی رغم تلقی مدیران مبنی بر شناخت این شبکه های غیر رسمی روابط، نتایج نشان می داد که در بهترین حالت آنها تنها بخشی از این شبکه را به شکل شهودی شناخته بودند و تصویر کلی برای آنها تازگی داشت.

  3. سلام.دستتون درد نکنه مطلب آموزنده ای بود.من چند وقت هست که عضو سایتتون شدم و از مطالبتون استفاده می کنم.یه سوال از حضورتون داشتم.من رشته ام مهندسی صنایع است وبرای پایان نامه ام که موضوعش همین شبکه های اجتماعیه نیاز به یک مورد مطالعاتی دارم..آیا می تونم داده های این شرکت رو با هماهنگی در اختیار داشته باشم و یا اینکه شما می تونید منو راهنمایی کنید من به یک مورد از یه جایی بتونم دسترسی پیدا کنم؟با تشکر

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s