قدرت شبکه روابط شما چقدر است ؟!

این مطلب، دومین مطلب در بخش شبکه‌های اجتماعی و سرمایه اجتماعی است که با لحنی نسبتا صمیمانه به پدیده‌ای اجتماعی می‌نگرد.

مدت‌ها پدیده‌ای اجتماعی ذهنم را مشغول خود کرده بود، تا جایی که یادم می‌آید یک سال و نیم قبل بود که با روح‌اله جلیلی در مورد این مفهوم و کارکرد آن در بررسی روابط اجتماعی افراد صحبت کردم، اسمی که برای پدیده‌ی در ذهنم قرار داده بودم «حافظه کاربردی» یا «حافظه کارکردی» بود. همه ما در میان اطرافیانمان کسانی را می‌شناسیم که معروف‌اند به این که اگر دنبال کسی خاص می‌گردی، و یا نیازمند کمک و تخصص فردی خاص هستی، او می‌تواند افرادی را معرفی کند؛ و یا جملاتی از این قبیل، از او سوال کن، او با افراد زیادی ارتباط دارد، مطمئنا فرد مناسبی را در این خصوص به تو معرفی خواهد کرد.

.

این افراد چه ویژگی خاصی دارند که می‌توانند نام و احیانا اطلاعات تماس و ویژگی‌ها و تخصص‌های افراد مختلف را به خاطر نگه دارند و در موقع لزوم شما را راهنمایی کنند که به سراغ فلان فرد اگر بروی می‌توانی در آن زمینه خاص از او راهنمایی بگیری؟

.

طی مطالعاتی که در زمینه سرمایه اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی مجازی داشتم به آثار و نوشته‌های متفکر و جامعه‌شناسی نظریه‌پرداز برخوردم که تعریفی خاص از سرمایه اجتماعی ارائه کرده است و همچنین مطالبی را در خصوص انواع و گونه‌های سرمایه اجتماعی و حمایت‌های دریافتی ما از شبکه روابط‌‌‌مان مطرح کرده است که کمک می‌کند هرچه بیشتر مفهوم اولیه‌ای که ذهنم درگیر آن بود برایم آشکار گردد. او فردی نیست جز «نان لین» متفکر و جامعه‌شناسی برجسته در دانشگاه دوک در کالیفرنیای شمالی، که در آینده در بخش شبکه‌های اجتماعی و سرمایه اجتماعی در مورد این متفکر و آثار او زیاد خواهم نوشت و سعی می‌کنم مطالبی که از ایشان یاد گرفته‌ام را با محققان و علاقمندان محترم به اشتراک بگذارم. در ادامه این مطلب فقط مقدماتی در خصوص مفاهیم مطرح شده توسط ایشان ارائه می‌شود.

200886190529

.

نان لین (2001) منابع اجتماعی[1] را منابعی تعریف می‌کند که از طریق جمع و ارتباطات و روابط اجتماعی قابل دستیابی هستند بر خلاف منابع دیگر مثل مادی، نمادی، شخصی و… که در مالکیت فرد قرار داشته و می‌توانند متعلق به فردی خاص باشند. او همچنین (لین، 2008) تمایزی را میان سرمایه اجتماعی فعال شده یا در حرکت[2] و سرمایه اجتماعی در دسترس[3] قرار می‌دهد، اشاره می‌کند که «بحث من بر این قضیه تمرکز دارد که سرمایه اجتماعی از منابع تعبیه شده[4] و قرار گرفته در درون شبکه‌های اجتماعی به دست می‌آید. مفهوم پشت سرمایه اجتماعی بسیار ساده و صریح است: سرمایه‌گذاری در روابط اجتماعی به امید بازگشت‌های مورد انتظار که با هدف بازگشت، بازده، سود، نفع و… مورد انتظار صورت می‌گیرد[5]». لین 4 بعد اصلی و تبیین برای ادعای خود مبنی بر تقویتِ نتایج کنش توسط منابع تعبیه شده در شبکه‌های اجتماعی طرح می‌کند که عبارتند از جریان اطلاعات[6]، اعمال نفوذ[7]، تایید و اعتبار اجتماعی[8] و تقویت هویت و شهرت و بازشناسی فرد[9]. این موارد به همراه عامل کنترل[10] یا نظارت بر مفیدبودن سرمایه اجتماعی صحه می‌گذارند و هر کدام از 4 مورد علت‌های مفید بودن آن هستند و یا علت‌های اینکه سرمایه اجتماعی قدرت نظارت به فرد می‌دهد. لین این 3 استدلال را برای بیان مفید بودن منابع تعبیه شده در شبکه‌های اجتماعی برای تامین و تقویت منافع و نتایج برای فرد مطرح کرده و به قرار زیر توضیح می‌دهد:

الف) جریان اطلاعات؛ شبکه‌های روابط امکان دستیابی فرد به اطلاعات را فراهم می‌آورد. به عنوان مثال در وضعیت فعلی نابسامان و رقابتی بازار، شبکه روابط و موقعیت‌های استراتژیک در سلسله مراتب سازمانی می‌تواند فرد را در مورد فرصت‌ها و انتخاب‌های بهتری در بازار کار مطلع گرداند و همچنین می‌تواند سازمان را در جهت انتخاب افراد بهتر با توانمندی بیشتر یاری دهد که هر دوی این اطلاعات اگر شبکه روابطی برقرار نبود به دست افراد و سازمان نمی‌رسید.

ب) اعمال نفوذ؛ این شبکه روابط می‌تواند نمایندگان سازمان و تصمیم‌گیران را متقاعد نماید و بر تصمیمات آنها اعمال نفوذ نماید. برخی از این موقعیت‌ها یا گره‌های ارتباطی به دلیل دارا بودن موقعیت‌های استراتژیک افراد اشغال‌کننده آنها مثل حفره‌های ساختاری[11] و یا افرادی که محل ارجاع هستند و یا هدایت‌گر ارجاعات[12] دیگران هستند، که امکان نظارت و اعمال اقتدار را برای آن افراد فراهم می‌آورد، قدرت بیشتری را در اختیار فرد می‌گذارد که در چنین وضعی منابع نامتقارن‌تر از وضعیت‌های مشابه توزیع شده و هر اعمال نفوذ توسط این افراد بر تصمیم‌گیرندگان سازمان تاثیری بیشتر و دو چندان خواهد داشت.

ج) اعتبار اجتماعی؛ منابع اجتماعی و روابط فرد ممکن است برای سازمان و عاملان آن، منبعی جهت تایید فرد باشند، آن شبکه روابط، دسترسی فرد به منابع مفید برای سازمان را تضمین نماید و این برخورداری از شبکه روابط توسط فرد، سازمان را مطمئن می‌کند که آن فرد می‌تواند ارزش مازاد به سازمان آورده و منابعی را فراتر از سرمایه شخصی در اختیار آنها قرار دهد. (لین، 1999، loc 196, 15%)

د) تقویت هویت و شهرت و بازشناسی فرد؛ وقتی سازمان فردی را ارزشمند و دارای منابع مازاد می‌داند و همچنین او را عضو گروهی می‌داند که به منابع اجتماعی دستیابی دارند نه تنها حمایت عاطفی و آرامش روانی برای فرد فراهم می‌کند بلکه عموم و اطرافیان نیز، آن فرد را به این صفت بازخواهند شناخت که این بازشناسی و حسن شهرت برای حفظ سلامت روانی فرد ضروری می‌باشد.

این چهار عنصر کمک می‌کنند که مشخص شود که چرا سرمایه اجتماعی می‌تواند در موقعیت‌هایی که سرمایه شخصی کارآیی خاصی ندارد، سودمندی ابزاری و اظهاری (یا مفید بودن) داشته باشد. (گونه‌های سرمایه شخصی شامل مواردی مثل: سرمایه اقتصادی، سرمایه انسانی و… است.) (loc 202, 15 %)

.

بعد از طرح مفاهیم لین، باید به مفهوم ساده‌ای که در ابتدای مطلب عنوان کردم بازگردم، «حافظه کاربردی یا کارکردی»، افرادی که در ابتدای مطلب در مورد آنها صحبت کردم که در مواقع نیاز به راحتی می‌توانند به دیگر افراد حاضر در شبکه روابط خود مراجعه کنند و از توانمندی آنها جهت رفع مشکلات و مسائل خود استفاده نمایند در واقع به منبعی دستیابی دارند که به گفته لین برای آنها جریان اطلاعات و گهگاه نفوذ فراهم می‌آورد، کارمندی را تصور کنید که در سازمان خاصی مشغول به کار است، در مواقع مختلف از میان آشنایان و دوستان متخصص و متبحر خود در حوزه‌های مختلف افرادی را به سازمان معرفی می‌کند که می‌توانند گره از مشکلات سازمان بگشایند، و این شبکه روابط شخصی نه تنها اعتبار اجتماعی برای این فرد در میان دیگر کارکنان سازمان به ارمغان می‌آورد، بلکه آرامش خاطر و اطمینانی نیز برای خود او در بر دارد زیرا که می‌داند در مواقع لزوم می‌تواند از توانمندی این دوستان خود بهره بگیرد. این شبکه روابط قدرت چانه زنی این فرد در سازمان را نیز تغییر می‌دهد، و احتمالا (البته استثناپذیر است) تبعات مثبتی نیز برای او دربر خواهد داشت. پس به سادگی با بهره‌گیری از مفاهیم لین می‌توان گفت این افراد در روابط خود سرمایه گذاری می‌کنند و این روابط را با جان و دل حفظ می‌کنند که در آینده بهره‌مندی از این روابط داشته باشند؛ البته در اینجا ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که لین تلاش کرده است ایده‌آل تیپ مناسب جهت تحلیل روابط را ارائه نماید، وگرنه در استثناپذیر بودن این قاعده که ممکن است برخی از روابط و تعاملات در قالب دیدگاه مبادله‌ای این چنینی قرار نگیرند شکی نیست و این مطالب درصدد بیان مطلق‌گرایی در این زمینه نیست.

.

بعد در خلال وب‌گردی به عکس زیر برخوردم، که به ظاهر با مطالب بالا تناقضاتی دارد، و از کمک کردن به افرادی صحبت می‌کند که هیچ نفعی به فرد نمی‌رسانند، نظر شما چیست؟

13-01-13 - 1

character_is_how_you-84762

این مطلب ادامه دارد …


[1] Social resources

[2] mobilized social capital

[3] accessible social capital

[4] embedded

[5] investment in social relations with expected returns

[6] information

[7] influence

[8] social credentials

[9] reinforcement

[10] control

[11] structural holes

[12] hub & authority

Advertisements

4 thoughts on “قدرت شبکه روابط شما چقدر است ؟!

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s