تعابیر استعاری تحلیل شبکه در نظریات متفکران جامعه‌شناسی

معرفی فصلی با عنوان تحلیل شبکه‌های اجتماعی

نوشتۀ: رونالدبریگر

فصلی از کتاب هندبوک تحلیل داده‌ها

انتشارات سیج، سال 2004

نوشته‌ی رونالد بریگر با عنوان تحلیل شبکه‌های اجتماعی که در قالب فصلی از هندبوک تحلیل داده‌ها توسط انتشارات سیج چاپ شده است شامل مباحثی در مورد نظریات و رویکردهای نظریه‌پردازان در ارتباط با تحلیل شبکه اجتماعی بوده و بعد از آن مباحثی پیرامون تحلیل داده‌های رابطه‌ای به روش تحلیل شبکه اجتماعی مطرح می‌گردد که در اینجا تاکید بر مباحث و رویکردهای نظری است که در آن کتاب بیان شده است.

.

در بخشی تحت عنوان «از استعاره تا تحلیل داده‌ها» بریگر اشاره می‌کند که استعاره‌های شبکه‌ای نقش مهمی در رساندن و بیان نظرات و تفکرات نظریه‌پردازان مختلف بازی کرده‌اند؛ از جمله این متفکران بریگر به این موارد اشاره می‌کند؛ مارکس: جامعه صرفا انبوهی از افراد نیست بلکه مجموع روابطی است که از طریق آنها افراد در کنار یکدیگر قرار می گیرند. نظر دورکیم در مورد اهمیت ارتباطات؛ دورکیم در تز لاتین خود در پی علاقه خود به شکل‌گیری (مورفولوژی) اجتماعی به افکار قرن هجدهمی مونتسکیو رجوع می‌کند که گونه‌هایی از جامعه را مانند مونارشی، آریستوکراسی و جمهوری را معرفی کرده بود، و به عقیده دورکیم این گونه‌های مختلف نه بر اساس تقسیم کار و یا طبیعیت گره‌ها (روابط) اجتماعی بلکه بر اساس طبیعت اقتدار نظارتی شکل گرفته‌اند، دورکیم بعدها این استراتژی (خود) را مورد انتقاد قرار داد و گفت که عصاره‌ی جامعه تعداد افراد تحت نظارت اقتدار نیست بلکه تعدادی است که درگیر در روابطی خاص شده‌اند. چارلز هورتون کولی در آمریکا اهمیت پراگماتیسم اجتماعی یا جامعه‌شناختی را متذکر شد، سنتی که در آن نه فقط آگاهیِ روابط اجتماعی بلکه خودآگاهی به طور آشکاری نظریه‌پردازی شده بود، و در این سنت «انسان ممکن است به عنوان نقطه‌ی تلاقی خطوطی بی‌انتها و نامحدود از گروه‌های اجتماعی پنداشته شود که به تعداد گروه‌های اجتماعی، خط از این فرد عبور کرده است». انسان‌شناس اجتماعی انگلیسی، رادکلیف براون، در سال 1940 چنین می‌نویسد که: «مشاهده مستقیم این‌طور نشان داده است که افراد بشر از طریق شبکه‌ی پیچیده‌ای از روابط اجتماعی به یکدیگر مرتبط شده‌اند»، او اصطلاح ساختار اجتماعی را برای وصف و نامیدن این شبکه استفاده کرد. به عقیده ترنر، جامعه‌شناسیِ شبکه به کاری که جامعه‌شناسان و انسان‌شناسان اولیه حیاتی می‌پنداشتند می‌پردازد، و آن شناسایی و مشخص‌کردن و نقاشی روابطی است که ساختارهای اجتماعی را می‌سازند.

.

نوشته‌ی بریگر شامل این بخش‌ها می‌گردد، الف) از استعاره تا تحلیل داده‌ها، ب) کمی یا کیفی؟ ج) مباحث پایه‌ای شبکه‌ها، د) گونه‌های برابری ه) مدل‌های آماری برای ساختار شبکه و) فرهنگ و شناخت ز) و یک ضمیمه که شامل معرفی نرم‌افزارهای کامپیوتری برای تحلیل شبکه و نیز منابع مطالعاتی بیشتر می‌گردد.

 

برای دریافت رایگان مطالب جدید ایمیل خود را وارد کنید:

Advertisements

11 thoughts on “تعابیر استعاری تحلیل شبکه در نظریات متفکران جامعه‌شناسی

  1. مرسی، مفید بود.
    اگه بشه مطالبی در خصوص بکارگیری روش تحلیل شبکه در مطالعات علوم پزشکی هم نوشته بشه خیلی خوبه.

    1. خواهش میکنم
      خوشحالم که مطلب رو مفید دیدین

      در مورد کاربرد تحلیل شبکه در علوم پزشکی، چند مقاله دیدم که در مورد نشر بیماریهای عفونی و قابل انتقال مثل STD ها کار کرده بودن، یه کار کوچولو در نظر دارم انجام بدم در این مورد اما یه مقدار وقتم محدوده فعلا، البته همانطور که اینجا گفتم سوال تحقیقی خوب باید مطرح بشه که نتیجه خوب به دست بیاد، ایده ای که من در ذهن دارم کار کنم روی سرعت نشر بیماری های عفونی هست، با استخراج شبکه انتقال این بیماری ها و اکتشاف مسیرهای انتقال، و همچنین محاسبه شاخص مرکزیت بینابینی و واسطه گری میشه فهمید که کدام مسیرها اگر مسدود بشن سرعت نشر بیماری کاهش پیدا میکنه یا کدام گره‌ها (در اینجا بیماران) اگر از شبکه ارتباطات با کارهایی مثل قرنطینه و … حذف بشن، سرعت نشر بیماری کاهش پیدا میکنه یا اصلا متوقف میشه

      موفق باشید

  2. ممنون از حسن توجه شما

    راستش من در این زمینه مقالات مختلفی خوندم که بیشترشون در خصوص STDها و بویژه ایدز بودن. البته تقریبا همه این تحقیقات در کشورهای دیگه انجام شده بودن و نتونستم کاری که در ایران انجام شده باشه رو پیدا کنم.
    با توجه به ماهیت بیماریهایی از این دسته که به صورت شبکه ای منتقل می شن و افراد کلیدی در انتقال و کنترلشون خیلی موثر هستن تحقیقات در این زمینه می تونه خیلی مفید و کاربردی باشه.
    اما متاسفانه موانع اساسی در این زمینه وجود داره که مهمترینش عدم اعتماد پاسخگویان هست. چون در تحلیل شبکه باید از اسم افراد در ابزار جمع آوری داده(پرسشنامه) استفاده کرد و اینکه بحث استیگما هم مطرحه، خیلی از افراد همکاری نمیکنن و میشه گفت که همین افراد هستن که می تونن نقش مهمی در شبکه داشته باشن.
    علاوه بر این دستیابی به این افراد هم به نوبه خودش از مشکلات این تحقیقات در ایران هست.
    به نظرم در زمینه STDها و بویژه ایدز کار کردن با IDU Userها راحتتر از Sex Workerها هست و برای کار در این زمینه شاید بشه از این افراد شروع کرد.

    1. از دقت نظر شما ممنونم

      در مورد مقالات حق با شماست، اکثر اونها به زبان انگلیسی هستن، من هم مقاله ای که به فارسی کار کرده باشه روی این قضیه پیدا نکردم، به جز کار یکی از دوستانم در دانشگاه شیراز که در رشته جمعیت شناسی بر روی بیماران اچ آی وی مثبت کار کرده بود البته روش اون کار پیمایش پرسشنامه ای بود که در تحلیل توجهاتی هم به ابعاد شبکه ارتباطات افراد شده بود

      درباره مشکلات جمع‌آوری داده درست میفرمایید واقعا فرآیند سختی هست اما راه حل هایی برای رفع این مشکل حداقل تا الان به ذهن من رسیده نمونه اون استخراج شبکه های فردمحور (ego-network) افرادی هست که به مراکز تهیه دارو و تامین خدمات بهزیستی مراجعه کردن که بعد با ترکیب شبکه ارتباطات این افراد احتمال میدم بشه به نتایج قابل اتکاتری در اون حوزه خاص مکانی دست یافت، به عنوان مثال باید به تحقیق همین دوست خودم اشاره کنم که با همت والایی که داشت تونست با حدود 120 نفر از این افراد مصاحبه های نسبتا طولانی داشته باشه؛ و من هم مراکز بهزیستی رو به این دلیل پیشنهاد کردم که این افراد به اونجا اعتماد نسبی دارن و حداقل به اونجا مراجعه کردن، و مورد دیگر جلب اعتماد اونها با اطمینان دادن این مورد هست که اطلاعات با استفاده از اختصاص کدهای بی نام و نشان جمع آوری میشه و نهایتا فقط محقق به این اطلاعات دسترسی کامل خواهد داشت نه فرد دیگری، البته بازم قبول دارم که با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی کشور ما و نوع نگاه به تحقیقات به طور کلی و این بیماری ها کار بسیار سختی هست

      موفق باشید

      1. بله کاملا صحیح می فرمایید. فکر کنم روش های مناسب برای انجام تحقیقاتی در این زمینه روش گلوله برفی و شبکه های فرد محور باشه. اتفاقا مراکزی هست که بشه به این افراد دسترسی پیدا کرد. اما در بعضی موارد مسئولین سخت می گیرن.
        بعنوان مثال قصد داشتم مطالعه ای در زندان در خصوص شبکه رفتارهای پرخطر انجام بدم که متاسفانه با مخالفت شدید روبرو شدم. اما همیشه اینطور نیست و فکر می کنم مثلا مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری و… از این کارها استقبال کنند.

        ممنون از وقت زیادی که صرف پاسخگویی می کنید.

      2. خواهش می‌کنم، خوشحالم که به لطف و همت شما بالاخره بعد از مدتها بحث‌هایی بسیار خوب پیرامون چگونگی انجام تحلیل شبکه اجتماعی در رشته‌های مختلف در قالب کامنت‌ها مطرح گردیده است، امیدوارم در انجام تحقیق در این زمینه موفق باشید

    1. سلامت باشید جناب قربانی

      بسیار لطف کردین تشریف آوردین

      از اظهار لطف شما هم ممنونم
      مطلب شما در مورد جشنواره فجر در مدیر رسانه را خواندم اما نه اسم هایش را میشناختم و نه تجربه چندانی در زمینه فیلمها داشتم این شد که کامنتی نگذاشتم 🙂

      موفق باشید

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s