مردم‌نگاری شبکه‌ای یا شبکه‌نگاری چیست؟

این مطلب به عنوان اولین مطلب در بخش معرفی شبکه نگاری و توسط ابراهیم اسکندری پور نگارش یافته است. در این بخش تلاش می‌گردد مطالب و منابع مفیدی در ارتباط با مردم نگاری در بستر شبکه یا شبکه نگاری و نیز دیگر رویکردهای مطالعه و تحقیق کیفی در مورد شبکه‌های اجتماعی مجازی و واقعی ارائه گردد.

.

مردم‌نگاری روشی انسان‌شناسانه است که در جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی و بسیاری از رشته‌های دیگر علوم اجتماعی شهرت پیدا کرده است. این عبارت هم به کار میدانی اطلاق می‌شود و هم به مطالعه تمایزات معنایی، شیوه‌ها و مصنوعات گروه‌های اجتماعی مشخص و خاص و بازنمایی بر اساس چنین مطالعه‌ای. مردم‌نگاری ذاتا فعالیتی بی‌انتهاست که بر اساس مشارکت و مشاهده در پهنه‌های فرهنگی مشخص همانند شهادت دادن (روایت کردن) و به کارگیری بازتاب محقق است. این بدان معناست که این روش قویا بر تیزهوشی محقق  به عنوان ابزار (سنجش) تکیه می نماید (Sherry, 1991:572)

انعطاف‌پذیری یکی از قویترین نقاط قوت مردم‌نگاری است. روش‌های مردم نگارانه دائما در حال به روزآوری در راستای تناسب و انطباق هرچه بیشتر با محیط‌های پژوهشی، زمان، ترجیحات پژوهشگران و اقتضائات گروه های فرهنگی هستند.

مفهوم مردم‌نگاری مجازی در این مطلب به عنوان مفهومی کلی مورد اشاره قرار گرفته است که شبکه نگاری می‌تواند به عنوان بخشی از آن به حساب آید. مردم‌نگاری بر این مبنا استوار است که اینترنت به جز ابزار پژوهش‌ها، خود می‌تواند به عنوان یک مکان برای مصاحبه به حساب بیاید. در چنین مواردی می‌توان اینترنت را به منزله‌ی نوعی محیط یا فرهنگ مورد مطالعه قرار داد که در آن انسان‌ها شکل‌های خاصی از ارتباط، یا گاهی هویت خاصی به وجود می‌آورند. در هر دو حالت می‌توان روش‌های مردم‌نگاری را به پژوهش اینترنتی کشاند و شیوه‌های برقراری ارتباط و ارائه خود در اینترنت را مطالعه کرد. برای رسیدن به برداشتی از درک شرکت کنندگان از خود و معنایی که به مشارکت‌های آنلاین خود می‌دهند باید زمانی را با آن‌ها صرف مشاهده آن کاری کرد که در اینترنت انجام می‌دهند و به آنچه درباره‌ی کارهایشان در اینترنت می‌گویند گوش داد.

مردم‌نگار مجازی به جای محیطی طبیعی در محیطی تکنیکی جای دارد. فناوری را نباید امری بدیهی و معلوم فرض کرد چون تاثیر و استفاده از آن به شدت تحت تاثیر بازنمایی‌های آن و باورهایی است که چه کاربران و چه آن‌هایی که از آن استفاده نمی‌کنند، درباره‌ی آن دارند (فلیک، 1387: 294).

اما در فضای مجازی مفاهیمی مانند محل تعامل یا میدان (پژوهش) مورد سوال قرار گرفته‌اند. مرزهای یک میدان کجاست؟ چنین مرزهایی را نمی‌توان از پیش تعریف کرد، اما در طول مطالعه روشن خواهد شد. میان فضای مجازی و «جهان واقعی» پیوندهای زیادی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرند. از این منظر فضای مجازی یک فرهنگ و در عین حال یک محصول فرهنگی است. ارتباطات با واسطه می‌توانند به لحاظ مکانی و زمانی در هم ریخته و جابه جا باشند. به این معنا که مجبور نیستید برای مشاهده آنچه میان اعضای یک گروه مجازی رخ می‌دهد در همان زمان و مکان حاضر باشید. می‌توانید به تمامی کارهای دیگرتان برسید و بعدا به سراغ رایانه‌تان بروید که تمامی ایمیل‌ها و اظهار نظرهای گروهی در آن ثبت شده‌اند. این کار را می‌توان از طریق رایانه در هر جایی از دنیا انجام داد. مردم‌نگاری مجازی هرگز کل‌گرا نیست بلکه محدود است. در اینجا باید ایده مطالعه‌ی «افراد، مکان‌ها و فرهنگ‌های از پیش موجود، قابل تفکیک و توصیف» را کنار بگذارید. در عوض، دانش را بر اساس «ایده‌ی ربط استراتژیک به دست می‌آورید، نه از طریق بازنمایی های وفادارانه‌ی واقعیت عینی».

.

در مطالب بعدی در این بخش تلاش می‌گردد شبکه نگاری و تاریخچه مختصر آن و لینک‌های اینترنتی منابع مفید در این حوزه معرفی گردد.

Advertisements

9 thoughts on “مردم‌نگاری شبکه‌ای یا شبکه‌نگاری چیست؟

  1. از نظر لیندلف مردم نگاری در یک تعریف توصیف کل گرا از پیوندی است که میان اعضای یک فرهنگ وجود دارد. کل گرا به این معنی که سعی می کند تمام یا بیشتر جنبه های حیات مادی و نظام های معنایی یک فرهنگ را توصیف کند، حالا اینکه نوشته اید «مردم نگاری مجازی هرگز کل گرا نیست بلکه محدود است» به چه معناست؟

    1. بر اساس چیزی که من از متن برداشت می کنم، فکر کنم منظور از کل گرا نبودن مردم نگاری در اینجا عدم تلاش برای تعمیم هست، و اینکه وصف عمیق و کلی از پدیده هایی محدود ارائه میشه اما به طور عمیق، و تلاشی برای تعمیم این نتایج به پدیده های نسبتا مشابه اون انجام نمیگیره که از خصوصیت های روش ها و رویکردهای تحقیق کیفی هست، البته من از نویسنده مطلب هم خواستم که پاسخ بدهند و در حد اطلاعات خودم این رو می گم

  2. اگر منظور عدم تعمیم هست، همانطور که نوشتید این فقط ویژگی مردم نگاری مجازی نیست. مردم نگاری واقعی هم این ویژگی را دارد.
    من از لحن نوشته اینطور تصور کردم که این باید یک ویژگی خاص مردم نگاری مجازی باشد!

  3. بله خانم خلقتی حق با شماست
    دلیل این لحن این است که ممکن است خیلی از خوانندگان حتی با مردمنگاری کلی هم آشنایی نداشته باشند

  4. به نظر من، نمیشه کل گرایی رو معادل تعمیم پذیری معنی کرد. منظور از کل گرایی در روش تحقیق، همه جانبه نگری و توجه به تمام مولفه ها و عوامل می باشد.
    با توجه به اینکه دنیای مجازی تنها بخشی از واقعیت حیات اجتماعی افراد میباشد و در خیلی موارد، هویتی ناشناخته و مخفی می پذیرد، از این رو پژوهش در حوزه ی مجازی، از نظر هستی شناختی، قادر به مواجهه با واقعیت آنچنان که هست نمیتواند باشد.

    1. در مورد قسمت آخر کامنتت روح اله در صورتی که پیش فرض رو بر واقعیت و دنیای بیرونی و حیات اجتماعی فرد در دنیای واقعی بگذاری حق با تو هست؛ اما اگر مطالعه ای متمرکز بر حیات اجتماعی افراد در دنیای آنلاین داشته باشی که ماهیت مردم نگاری مجازی و شبکه نگاری نیز اینچنین است اون موقع حرفت صادق نیست؛ زیرا که پژوهش در دنیای مجازی به دنبال مواجهه با واقعیت مجازی در دنیای اینترنت آنچنان که هست میباشد حال باید دید چقدر در این راه قادر است
      این میتونه موضوع یه گردهمایی آنلاین در سایت در مورد ملاحظات تحقیق در فضای مجازی و رویکرد کمی و کیفی در اون باشه

  5. آیا امکانش هست که فایلهای صوتی کارگاههای نتنوگرافی را داشته باشیم اگه ممکن است چگونه؟خیلی ممنون

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s