چگونگی انجام یک تحقیق با رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی (2)

در ادامه ی مطلب قبل با عنوان چگونگی انجام یک تحقیق با رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی (1) در این مطلب به ماهیت و ویژگی های خاص مسائلی که می توان با کمک نظریه شبکه اجتماعی و به کارگیری روش تحلیل شبکه اجتماعی مطالعه کرد پرداخته ام.

حال باید در مورد ماهیت مسائلی که امکان بررسی و پاسخگویی موقت با استفاده از نظریه شبکه اجتماعی و در مرحله بعد جمع آوری داده های مناسب و سپس آزمون به کمک روش تحلیل شبکه اجتماعی را دارند رفته و برخی از ویژگی های آنها را مطرح کنیم. نظریه شبکه اجتماعی بنیان بسیار عمیقی در دیدگاه های ساختاری دارد. این نظریه بر اساس اهمیت دهی به ساختار و چگونگی کنار هم قرار گرفتن اجزای مجموعه های مختلف پرداخته و یکی از اصول اولیه آن این است که چگونگی قرار گرفتن اجزا و در علوم اجتماعی کنشگران در کنار یکدیگر بر رفتارهای آنها و کل مجموعه تاثیر داشته و واقعیت را به گونه ای متاثر می سازد که اگر اجزا و کنشگران به شکلی متفاوت در کنار یکدیگر قرار می گرفتند واقعیتی متفاوت خلق می شد و اتفاقات به نحوی دیگر رخ می دادند.

بنابراین یکی از بنیان های اصلی نظریه شبکه و روش تحلیل شبکه اجتماعی ارتباط میان اجزا و رابطه ای است که میان آنها برقرار می گردد. و عمده ی مسائلی که با این نظریه قابل بررسی و نیز با این روش قابلیت آزمون و مطالعه دارند مسائلی هستند که در آنها ارتباط میان اجزای مجموعه های مختلف مطرح می باشد. به عنوان مثال ممکن است محققی از خود بپرسد، چگونگی کنار هم نشستن دانشجویان در کلاس یک درس خاص که متفاوت از کلاس درسی دیگر است چه تاثیری بر روی میزان بهره وری و نیز یادگیری دانشجویان می گذارد؟ در این مورد محقق به دنبال بررسی تاثیری است که چگونگی قرار گرفتن افراد در کنار یکدیگر بر واقعیتی مثل یادگیری می نهد.

سطوح مطالعه شبکه های اجتماعی واقعی و مجازی

در این مرحله باید به سطوح مطالعه شبکه های اجتماعی به روش تحلیل شبکه اجتماعی اشاره کنم که اهمیت آن زمانی مشخص می شود که بدانیم زمانی می توان تاثیر ساختار ارتباطات و تعاملات میان اجزا را بر واقعیت های اجتماعی بررسی کرد که در مرحله ی ابتدایی و در سطح اول بررسی کنیم که چه کسی با چه کسی یا کسانی ارتباط دارد ؟ (who relates to whom) در نتیجه این سطح از بررسی به ساختار ارتباطات در میان افراد دست یافته و امکان ترسیم گراف تعاملات میان اجزا را خواهیم داشت. و تصویری از ساختار و چگونگی کنار هم قرار گرفتن افراد در این مجموعه را به دست خواهیم آورد. در مرحله ی بعد و در قالب سطح دوم می توان پرسید که افرادی که به گونه ای که در سطح قبل گفته شد با یکدیگر ارتباط دارند در این رابطه به تبادل و مبادله ی چه چیزی می پردازند ؟ (?what is exchanging by this relationship) مطالعه ی این سطح نتایجی نظیر دلیل قوام ارتباط و تداوم آن و یا انگیزش ها و دلایل شروع و سپس تداوم ارتباطات را آشکار می نماید که می توان فهمید چرا و به چه دلیل افراد در ساختار خاص ارتباطی که در سطح اول گفته شد درگیر شده و مشارکت می کنند ؟ در سطح بعد و درقالب سطح سوم از مطالعه می توان به بررسی تاثیر این ارتباط و ساختار خاص آن و محتوای خاصی که در آن مبادله می شود بر واقعیت اجتماعی بیرونی پرداخت که در این مرحله می پرسیم این ارتباطات و محتوای آنها چه تاثیرات و پیامدهایی برای دیگر مجموعه های جامعه و نیز واقعیت اجتماعی داشته و دارند ؟ به عنوان مثال سوالی که در این مرحله در بررسی شبکه های اجتماعی مجازی می تواند مطرح شود این است که چه ساختار ارتباطات و با چه نوع محتوایی برقرار شده و چه تاثیر و پیامدی بر جامعه داشته اند که رویکردی منفی نسبت به آنها شکل گرفته و باعث گردیده است این شبکه ها پدیده هایی آسیبی در نظرگرفته شوند ؟ برای پاسخگویی به این سوال باید مطالعه ای دارای این سه سطح طرح گردیده و طی مراحل مختلف آن ساختار ارتباطات و محتوای آنها و سپس پیامدهای این شبکه ها بررسی شده و آسیب های آنها شناسایی و با رویکردهای مختلف مورد آسیب شناسی قرار گیرد.

در اینجا باید تاکید کنم که سطوح مختلف بررسی شبکه های اجتماعی واقعی و مجازی که در این مطلب مطرح شد به گونه ای ترتیبی باید به دنبال یکدیگر انجام شده و از سطحی به سطح بعد حرکت کرد زیرا در آن صورت است که محقق با اشراف یافتن به ساختار خاص ارتباطات درون شبکه ی واقعی و یا مجازی و سپس شناخت مناسب محتوای این ارتباطات دست به انتخاب نمونه ای خاص از این شبکه می زند؛ و موضوعی اجتماعی را در آن زیرمجموعه که طی قواعد خاص و نسبتا دشوار نمونه گیری در شبکه ها انتخاب شده اند مورد مطالعه قرار می دهد.

برای دریافت رایگان مطالب جدید ایمیل خود را وارد کنید:

Advertisements

4 thoughts on “چگونگی انجام یک تحقیق با رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی (2)

  1. سلام
    این مطلب بسیار مفید و کاربردی و خلاصه تنظیم شده است. قلم توانای شما تحسین برانگیز است
    اگر می توان در جایی مطالب کاملتری از این مطلب را خواند معرفی نمایید ممنون می شوم

    1. جناب آقای رستمی، از لطف شما نسبت به مطلب ممنونم،‌ در این خصوص در فصول ابتدایی کتاب های چگونگی انجام تحلیل شبکه اکتشافی با نرم افزار پاجک و کتاب کاربردها و روشهای تحلیل شبکه اجتماعی که در این لینکهای سایت (+ و + و +) معرفی شده اند مطالب مفیدی درج شده است.

  2. با سلام
    جناب آقای اکبری تبار
    احتراماً اینجانب دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی (علوم کتابداری و اطلاع رسانی) هستم و تا به حال دو مقاله در زمینه شبکه های اجتماعی کار کردم و در حال حاضر مشغول نوشتن پروپوزال برای پایان نامه ام می باشم. موضوع پایان نامه من در واقع حول شبکه های اجتماعی علمی است و ارتباط دانشمندان را از این طریق میسنجم. می خواستم اگر ممکن است در مورد مبانی نظری و همچنین پیشینه پژوهش مرا راهنمایی بفرمایید، چون در داخل ایران این موضوع کار آنچنانی نشده است.
    با تشکر

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s