مفاهیم کلیدی تحلیل شبکه اجتماعی (1)

در کلیه علوم و به ویژه علوم انسانی، مفاهیم نقشی محوری بازی می کنند که همان انتقال معنای مورد نظر یک محقق به محققی دیگر است؛ بنابراین کلید و شاه‌راه ورود به هر حوزه‌ای ابتدا کسب فهم و شناخت مفاهیم آن حوزه و نیز دستیابی به تعریفی منسجم و قابل اتکا از مفاهیم مورد استفاده در آن علم می‌باشد.

بنابراین به منظور آشناسازی علاقمندان طی مطالبی سلسله‌وار به ارائه مهمترین مفاهیمی که در تحلیل شبکه اجتماعی به کار می‌روند می‌پردازم و تعاریفی که در کتاب‌های مختلف خوانده و در جریان تحقیق در این حوزه با آنها آشنا شدم رو به همراه منابع اونها به اشتراک می‌گذارم. امیدوارم دوستان اگر به تعاریف دیگری در منابع دیگر برخوردن که فکر کردن مفهوم مورد نظر رو مناسب‌تر معرفی می کنه اون رو با منبع‌اش در قسمت کامنت‌ها معرفی کنن که در موردش مباحثه صورت بگیره و اگر نظری در مورد این مفاهیم و تعاریف اونها هم دارید خوشحال می‌شم در جریان قرار بگیرم.

منابع هر مفهوم در 2 مطلب اول به شکل منبع‌نویسی رایج در مقالات فارسی ارائه شده و لیست مفصل همه منابع در مطلب آخر (سوم) به اشتراک گذاشته خواهد شد.

.

مفاهیمی که انتخاب کردم که معرفی کنم شامل 12 مفهوم اصلی در تحلیل شبکه اجتماعی هست که طی 3 مطلب اونهارو ارائه می‌کنم، لیست این مفاهیم که 4 تای اول اونها در این مطلب ارائه شدن به این قرار هست:

.

  • شبکه (Network)
  • شبکه­ی اجتماعی (Social Network)
  • گراف یا نگاره (Graph)
  • رابطه (Relation)
  • داده­های رابطه­ای (Relational Data)
  • نیرومندی ارتباط
  • پیوند (Tie)
  • مولفه (Component)
  • جرگه (Clique)
  • درجه (Degree)
  • انسجام اجتماعی (Social Cohesion)
  • چگالی (Density)
_______________________________________________________

شبکه: مفهوم «شبکه[1]» بر این حقیقت تاکید دارد که هر فرد گره­های ارتباطی با دیگر افراد دارد، با افرادی که هر کدام از آن­ها به نوبه خود به عده کم، متوسط و یا زیادی از دیگران گره خورده­اند. (واسرمن و فاوست، 1994: 9، گلی و همکاران، 1386: 48)

_______________________________________________________

شبکه­ی اجتماعی: عبارت «شبکه­ی اجتماعی[2]» به مجموعه­ای از کنشگران و ارتباطات و گره­های ارتباطی میان آنها اشاره دارد. تحلیل­گر شبکه تلاش خواهد کرد با طراحی مدلی برای این روابط، ساختار گروه را به تصویر بکشد. در آینده فردی دیگر می­تواند تاثیر این ساختار بر کارکرد گروه و یا تاثیر این ساختار بر افراد درون گروه را مطالعه کند. (واسرمن و فاوست، 1994: 9، گلی و همکاران، 1386: 48، دنوی و همکاران، 2005: 3)

_______________________________________________________

گراف[3] یا نگاره: برای تحلیل روابط اجتماعی به بازنمود و الگوی صریحی در خصوص این روابط اجتماعی احتیاج داریم تا از آن طریق آنچه را که درباره­اش صحبت می­کنیم، درک کنیم؛ و در نتیجه، به ابزار و نظریه برای تحلیل این روابط نیاز داریم تا در راستای پیشرفت به ما کمک نماید؛ می­توان کنشگران را، یعنی مصداق­های التفاتی­ای نظیر انسان­ها یا سازمان­ها، را که به عنوان گره (تارک­ها[4]) و روابط را که به عنوان خط­ها (لبه­ها[5]) نمود می­یابند به صورت نگاره یا شبکه­ی اجتماعی رسم کرد. نگاره­ی برآیند امکان بررسی دیداری روابط ماورای چیزی که از طریق روابط واقعی امکان­پذیر است را مهیا می­سازد، و یک نگاره می­تواند تا حد زیادی کامل­تر و دارای ابهام کمتری نسبت به مواجهه­های گذرا از چیزی که مبتنی بر آن است، باشد. (میرزایی، 1389: 22، واسرمن و فاوست، 1994: 94-97، گلی و همکاران، 1386: 49، دنوی و همکاران، 2005: 6، اسکات، 2000: 63-65) به عنوان مثال تصویر یکی از گرافهای ترسیم شده بر اساس پایان‌نامه کارشناسی ارشد خودم را در زیر مشاهده فرمایید.

_______________________________________________________

رابطه: ممکن است به نظر آید که کنشگرانی که به عنوان گره­های شبکه نمایش داده می­شوند هم اکنون به هستی­های تغییر ناپذیر تبدیل شده­اند، اما این فرض اصلا درست نیست، فقط نام (یا شماره­ی) آنها به عنوان نشانه­ی شناسایی می­بایست ثابت باقی بماند تا مطالعه تداوم یابد. اعضای این مجموعه تا حدی در رابطه­ی اجتماعی با یکدیگر هستند، نظیر دوستی، عشق، یا هرچیزی که مورد علاقه­ی پژوهشگر است. رابطه[6] یک مجموعه­ی (احتمالا تهی) از زوج­های مرتب­شده[7] از مصداق­ها است، و ترتیبی که این مصداق­ها چیده می­شوند موجب تفاوت می­شود. (میرزایی، 1389: 23، واسرمن و فاوست، 1994: 148-149، گلی و همکاران، 1386: 48، دنوی و همکاران، 2005: 6، اسکات، 2000: 63-65)


[1] Network

[2] Social Network

[3] Graph

[4] Vertices

[5] Edges

[6] Relation

[7] Ordered Pairs

Advertisements

13 thoughts on “مفاهیم کلیدی تحلیل شبکه اجتماعی (1)

    1. ممنون از لطف شما و مراجعه به سایت

      مثل همیشه کامنت شما انرژی زا و امیدواری بخش بود

      بله بنده هم معتقدم که کار توی حوزه خاص رو باید از معرفی مفاهیم اصلی اون شروع کرد که آشنایی کافی و همچنین همزبانی شکل بگیره که بعد بشه وارد مباحث تخصصی تر شد
      در مورد تداوم هم دو تا مطلب دیگه هم برای پرداختن به مفاهیم اصلی تحلیل شبکه نوشته شدن که بر اساس زمان بندی انتشار محتوای سایت به اشتراک گذاشته می شن

      متشکرم

      1. با سلام واحترام
        از ایجاد سایت و کمک به این عرصه کمال تشکر وقدردانی را از شما دارم من تازه وارد این سایت شده و علاقه مند به آن هستم و قصد حرفه ای شدن در آن را دارم خواهشمندم در این رابطه توصیه های لازم را بیان فرمایید.

  1. با سلام خدمت آقای اکبری تبار
    ضمن تشکر از ایجاد وب سایت خوبتون، یه سوال دارم. دانشجوی ارشد کتابداری هستم برای پایان نامه میخوام روی شبکه های اجتماعی کتاب محور کار کنم، می خوام بدونم آیا برای ارزیابی و یا تحلیل شبکه های کتاب محور هم از روش SNA و نرم افزارهایی که معرفی کردید باید استفاده کرد یا اینکه نیازی نیست؟ ممنون میشم راهنماییم کنید.
    با تشکر

  2. آقای اکبری تبار عزیز
    با سلام و احترام
    از سایت موضوعی خوبی که راه انداخته اید تشکر می کنم و به دلیل کار تخصصی و حرفه ای که انجام می دهید تبریک می گویم. مطمئنا در صورت ادامه کار این سایت به عنوان سایت مرجع شناخته خواهد شد.

    1. باید جمله را دید اما به نظر می‌آید این صفت به شبکه‌های پنهان که در نگاه اول آشکار نیستند اشاره دارد، به معنای الگوهای ارتباطات زیرین که در درون ارتباطات کلی قرار داشته نقش هسته ارتباطات کل شبکه را دارد، بهتر است لینک مطلبی که در آن دیده‌اید را ایمیل کنید که بررسی کرده، کمک کنیم.

  3. سلام اقای اکبری تبار
    ممنون از مقاله خیلی خوبوتون
    امیدوارم جدای از مباحث علمی، راهکارهای اجرایی یا تکنیک های اجرایی ایجاد شبکه اجتماعی در برای یک کسب و کار جدید رو هم توضیح بدین
    ممنون

  4. با سلام آقای دکتر و ممنون از مطالبتون عالی بود خواهشمند است در خصوص شبکه های اجتماعی مبتنی بر ایمیل مطالبی در اختیار بنده قرار دهید
    با تشکر

  5. با سلام، من ارشد رشته مدیریت جهانگردی هستم و طبق نظر استاد راهنما،برای طراحی مدل توسعه گردشگری فرهنگی شهر شیراز باید از تکنیک تجزیه و تحلیل شبکه اجتماعی استفاده کنم.ممنون میشم اگر مقالات فارسی یا پایانامه هایی در این رابطه دارید بهم معرفی کنید.چون هیچ تصوری از کاری که باید انجام بدهم ندارم!!

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s